CCVIII- wycieczka krajoznawczo piesza z cyklu „60 + z PTTK” 

07 października 2026r. 

 

            Uczestnicy kolejnej wyprawy z cyklu „60 + z PTTK” spotkali się o godz. 10.00 w dniu 7 października na przystanku MZK „Park Tysiąclecia”, aby po przywitaniu wyruszyć na trasę. Pierwszym obiektem była willa, która pierwotnie, po wybudowaniu około 1903 roku była zamieszkała przez komendanta artyleryjskiego placu ćwiczeń (poligonu) w Toruniu. Prowadzący przodownik turystyki pieszej Henryk Miłoszewski, zwrócił uwagę uczestników na reper oraz żelazne kółka, znajdujące na ścianie dawnego garażu, należącego do willi, jednocześnie objaśniając, że służyły do wiązania koni. Kolejnym obiektem był blokhaus, budowla związana z emisją wody ze Strugi Wielandta, zasilającej fosę Fortu Przyczółek Mostowy. Następnie przypomniał, że Fort Przyczółek Mostowy jest największą budowlą o przeznaczeniu militarnym dawnej Twierdzy Toruń (Festung Thorn), której budowę rozpoczęto w 1824 roku, a ukończono 10 lat później. Obiekt został zbudowany we wsi Piaski i częściowo we wsi Majdany. Przypomniał, że w 1830 roku Prusacy zwęzili koryta rzeki Wisły oraz opływającej Kępę Bazarową Polskiej Wisły, rozszerzając tym samym obszar Fortu. Budowa dworca kolejowego w Toruniu oraz następnie wybudowany żelazny stały most przez Wisłę, znacznie ograniczyły walory militarne Przyczółka Mostowego, pomimo tego pod koniec XIX wieku był zmodernizowany, jak pozostałe forty twierdzy.

Kolejnym miejscem na mapie wycieczki było dawne miasteczko poligonowe, nazywane potocznie Meksykiem. Prowadzący skupił uwagę uczestników wycieczki na trzech obiektach, tej części miasta: na starym kasynie oficerskim, wodnej wieży oraz na dawnych domach żołnierzy, które częściowo zachowano, pośród nowoczesnej zabudowy mieszkaniowej toruńskiego TBS. Zdecydowanie w najgorszym stanie znajduje się dawna wieża wodna (Wasser Turm), której zadaniem było zaopatrzenie 20 tysięcznego osiedla poligonowego w pitną wodę. Tuż przy wieży solenizantka pani Teresa częstowała uczestników słodkościami, aby nabrali sił do dalszej wędrówki.

Kolejnym punktem wycieczki była ul. Okólna, przy której były zlokalizowane gospoda „Hohenzollern”, restauracja, kawiarnia i park „Kaiserhofpark” oraz stacja kolejki poligonowej. Oczywiście każdy z obiektów został omówiony, lecz najwięcej zdumienia wzbudziły słowa prowadzącego dotyczące pierwotnej lokalizacji klasztoru Redemptorystów  na Stawkach.

Ostatnim etapem wycieczki było podejście pod mało znany obiekt twierdzy, czyli baterię pancerną, jedną z dwóch w Toruniu, która znakomicie skrywa się w „leśnej masce”. Uczestnicy wycieczki oglądali ze zdumieniem zachowane dzieło militarne z przełomu XIX i XX wieku, zaglądając w jego poszczególne kąty, podziwiając pozostałości wind amunicyjnych i wież artyleryjskich (w których znajdowały się 150 mm haubice), sale żołnierskie, pomieszczenie agregatu, latrynę oraz wewnętrzne pomieszczenie kojca. Na koniec wszyscy udali się do stanowiska obserwacyjnego baterii, chronionego stalową kopułą.

                                                   Relację przygotował Henryk Miłoszewski.