CXCIII- wycieczka krajoznawczo piesza z cyklu „60 + z PTTK” 

24 czerwca 2026r. 

 

           Tematem 193. wycieczki krajoznawczo-pieszej z cyklu 60 + z PTTK, zorganizowanej przez Oddział Miejski PTTK Toruniu, były Koszary Wiślane. Trasa wycieczki prowadziła przez Winnicę do Koszar Wiślanych Nad Zatoką, częściowo szlakami pieszymi w kolorach żółtym, czarnym oraz kulturowym św. Jakuba. Dalej grupa ruszyła trawersem skarpy do punktu widokowego na most gen. Zawackiej na Górze Buchta. Następnie prowadzący Grzegorz Karasiewicz poprowadził turystów na Plac Sybiraków i tam zakończył wycieczkę. Wśród nas była Solenizantka – kolejna Jolanta, której wyśpiewaliśmy życzenia, a ona poczęstowała nas słodkościami.

 

Koszary Wiślane (Weichselkaserne) – wzniesiono je jesienią 1913 roku dla 2. baterii artylerii pieszej 11. regimentu, przy obecnej ulicy Nad Zatoką 103/105. Zespół tworzyły 3 budynki na planie U: 2 koszarowce ustawione równolegle do siebie i duży obiekt gospodarczy w osi prostopadłej do nich, mieszczący m.in. stołówkę, izbę chorych, a także obiekt z ustępami. W okresie I wojny światowej zaplanowano tu barak dla szpitala wojennego, na 30 łóżek, z salą operacyjną (nie wiadomo czy powstał). Budynki koszarowe zmodernizowano w 1917 roku. Pod koniec lat 70. XX wieku spłonął koszarowiec od południa, jego pozostałości rozebrano.

 

Winnica - to jeden z najstarszych zamieszkanych pasów Torunia – kawałek ziemi, na którym w średniowieczu rosła winorośl chwalona w Malborku i Anglii, w XIX wieku spacerowali z fajerwerkami uczniowie miejskiej szkoły na Winnicy, a w 1889 roku w ciągu godziny wyrwał się jar głęboki na kilkanaście metrów. To także ulica, która w niespełna sto lat zmieniła cztery nazwy i cztery systemy numeracji. Pięćset lat temu okoliczne stoki były gęsto obsadzone winoroślą, a smak wyciskanego tu wina chwalił sam wielki mistrz krzyżacki. Nazwa ulicy – to bezpośredni ślad po jednej z najważniejszych winnic średniowiecznych Prus. Najstarsze zachowane do dziś budynki Winnicy to domy drewniane i pruskomurowe – wzniesione w technice szachulcowej, z drewnianym szkieletem wypełnionym cegłą. Pochodzą głównie z 2. poł. XIX wieku. Były to przeważnie domy parterowe, kilkuosiowe, ze stromym dachem dwuspadowym, niekiedy z facjatką, z oszalowanymi deskami szczytami i drewnianymi werandami od strony ogrodu, czyli od Wisły. Od końca XIX wieku zaczęto je stopniowo uzupełniać o murowane kamienice czynszowe. Dziewiętnastowieczna zabudowa rozwinęła się tu na fundamencie wcześniejszej osady rzemieślniczo-handlowej i rybackiej.  

Najbardziej dramatycznym wydarzeniem w dziejach Winnicy była powódź z kwietnia 1889 roku. Wiosną tego roku toruńska Bacha wystąpiła z brzegów na obszarze gminy Mokre. Kilkanaście domów stało pod wodą. Władze prowincjonalne zdecydowały o radykalnym rozwiązaniu: wykopaniu kanału odpływowego od zalanego obszaru Bachy aż do Wisły, biegnącego poprzez wzgórze lasku trzeposkiego. 6 kwietnia ruszyły prace z udziałem dwustu robotników. 11 kwietnia o godzinie 10 rano nastąpiło „pierwsze, a właściwie ostatnie uderzenie łopatą i woda zaczęła płynąć”. Potok wyrwał w skarpie potężny wąwóz, a w Wiśle usypał ławicę piasku. O godzinie 12 udało się przekop awaryjnie zatamować, ale skutki pozostały: wyrwa stała się trwałym elementem krajobrazu.

Pomnik przyrody – dąb szypułkowy – wysokość 25 m, obwód 575 cm, ustanowiony w 1956r.

Źródło informacji:

- Kluczwajd Katarzyna, Pruskomurowa orbita. Toruń spacerkiem, Toruń 2026.

- Wieczorek Marek, Ślady historii. Ulica Winnica w Toruniu, Ulicznik Toruński, Toruń 2026 

 

Następna wycieczka 1 lipca 2026 roku

 

                              Spotykamy się o godz. 10.00 – plac 18 Stycznia.

Temat wycieczki „Gra miejska z historią Torunia”.

Długość przejścia wyniesie ok. 5 km.

Wycieczkę poprowadzi przodownik turystyki pieszej PTTK

Dorota Dobrańska.

Przebieg trasy do wpisania w książeczkach OTP:

24.06.2026r. Toruń, – dworzec PKP Toruń Miasto, ul. Romualda Traugutta, Winnica, Nad Zatoką, Winna, Plac Sybiraków. („Koszary Wiślane” – 60+ z PTTK) – 5 km.

Relację przygotowała Teresa Karasiewicz – przewodnicząca Komisji Turystyki Pieszej.