CLXXII- wycieczka krajoznawczo piesza z cyklu „60 + z PTTK” 

21 stycznia 2026r. 

172. wycieczka krajoznawczo-piesza z cyklu 60 + z PTTK, zorganizowana przez Oddział Miejski PTTK w Toruniu, odbyła się pod hasłem Pionierzy Towarzystwa Naukowego w Toruniu i była kontynuacją wcześniejszej tematyki. Wśród nas były Jubilatka Terenia i Solenizantka Henia  – wyśpiewaliśmy im życzenia, a one poczęstowały nas słodyczami.

150 lat temu, 16 grudnia 1875 roku, powstało w Toruniu Towarzystwo Naukowe, ogromnie zasłużone dla polskości na Pomorzu. Pionierami TNT byli wybitni torunianie, którzy przyczynili się do jego powstania i rozwoju, szczególnie  w okresie zaborów, broniąc polskości.

Przez cały okres istnienia Towarzystwa w jego organach, jak i wśród szeregowych członków przewinęły się wybitne postaci polskiej nauki, związane z Toruniem i Pomorzem. Do najbardziej znanych należą np. ks. Stanisław Kujot, prezes Towarzystwa w latach 1897-1914, inicjator serii wydawnictw źródłowych Fontes, badacz dziejów Prus Królewskich i Kościoła na Pomorzu. Spośród innych aktywnych członków, wywodzących się z ziemiaństwa wymienia się Michała Sczanieckiego z Nawry, który przekazał Towarzystwu zbiory biblioteczne, muzealne i numizmatyki.

W pierwszym okresie istnienia TNT związani z nim byli także inni  wybitni działacze, naukowcy, publicyści: Ignacy Łyskowski, dr Leon Szuman, Witold Jaworowicz, Brunon Czapla, Helena Piskorska, Otto Steinborn, Zygmunt Mocarski.  W działalność badawczą i wydawniczą, związaną z dziejami Pomorza byli zaangażowani Karol Górski, Rajmund Galon, Marian Gumowski. Wielu działaczy Towarzystwa zapłaciło najwyższą cenę za swoją działalność w czasie II wojny światowej, np. prezes TNT ks. Alfons Mańkowski, który zginął w obozie koncentracyjnym Stutthof.

Po 1945 roku w strukturach Towarzystwa pojawili się Władysław Dziewulski, Jan Pruffer, Władysław Namysłowski, którzy reaktywowali Wydział Matematyczno-Przyrodniczy. Wkrótce dołączyli historycy ze Lwowa i Wilna: Kazimierz Hartleb, Leon Żytkowicz, Adam Dygdała. W Komisji Archiwalnej na stanowisku sekretarza odznaczyła się Helena Piskorska.

Trasa wycieczki prowadziła ulicami Torunia, którym patronują następujący działacze TNT:

- Ludwik Rydygier – sławny chirurg, prezes Wydziału Lekarsko-Przyrodniczego, członek zwyczajny TNT w latach 1875-94;

- Ignacy Łyskowski – pierwszy prezes TNT, polski działacz narodowy, oświatowy, gospodarczy i polityczny na Pomorzu, poseł na sejm pruski;

- Zygmunt Działowski – inicjator założenia TNT, przewodniczący Wydziału Historyczno-Archeologicznego, organizator biblioteki i muzeum Towarzystwa;

- Helena Piskorska – archiwistka, historyk, działaczka społeczno-oświatowa, sekretarz generalny TNT w latach 1946-49;

- Alfons Mańkowski – ksiądz, historyk Pomorza, działacz narodowy i społeczny, prezes TNT w latach 1923-1940;

- Ludwik Romuald Ślaski – członek TNT do końca życia, propagator pracy organicznej, współzałożyciel spółki akcyjnej Muzeum w Toruniu;

- Marian Sydow – działacz społeczny, bibliofil, regionalista, patron OM PTTK w Toruniu.   

Następna wycieczka 28 stycznia 2026 roku

Spotykamy się o godz. 10.00 – pl. Rapackiego (przy pomniku J. Piłsudskiego).

Temat wycieczki „Toruń – II wojna światowa - quest”.

Długość przejścia wyniesie ok. 5 km.

Wycieczkę poprowadzą przodownicy turystyki pieszej PTTK

Teresa i Grzegorz Karasiewicz.

Przebieg trasy do wpisania w książeczkach OTP:

21.01.2026r. Toruń, ul. Szosa Lubicka, Rydygiera, Łyskowskiego, Działowskiego, Piskorskiej, ks. Mańkowskiego, Ślaskiego, Sydowa, Plac Sybiraków.  („Pionierzy Towarzystwa Naukowego w Toruniu” –60+ z PTTK) 4 km.

 

Relację przygotowała Teresa Karasiewicz – przewodnicząca

Komisji Turystyki Pieszej.