CLXVII- wycieczka piesza z cyklu „60 + z PTTK” 03 grudnia 2025r. 

  

        Tematyką 167. wycieczki krajoznawczo-pieszej z cyklu 60 + z PTTK, zorganizowanej przez Oddział Miejski PTTK w Toruniu   była opowieść o Wilhelminie Iwanowskiej pt. „Goniły mnie gwiazdy”. Trasa przejścia prowadziła do miejsc upamiętniających Panią Wilhelminę i zakończyła się na cmentarzu św. Jerzego. W naszym gronie były dzisiaj dwie Jubilatko-Solenizantki – Basia i Basia oraz dwaj Solenizanci – Andrzej i Franek. Słodyczy było co niemiara – a my gromko wyśpiewaliśmy życzenia.

        Goniły mnie gwiazdy - „Gwiazdy mnie były sądzone. Pamiętam ten moment dokładnie. Miałam może dwa i pół, może trzy latka. Mieszkaliśmy na przedmieściach Wilna, gdzie nie było świateł, ani latarni elektrycznych. Ciemno było. Wzdłuż naszej ulicy ciągnęły się drewniane domki z podwórkami, sadami, w których wiosną bajecznie kwitły drzewa owocowe. Któregoś dnia poszłam bawić się do sąsiadów, ale mama mi nakazała wrócić, kiedy zrobi się ciemno. Wrócić, to znaczyło przejść przez dość duże podwórko z domku do domku. Ściemnia się, ja decyduję, że już wracam, wychodzę przed dom i … staję jak wryta. Pierwszy raz coś takiego widziałam. Nade mną niebo wygwieżdżone, ja do dziś pamiętam, jak ogarnia mnie kosmiczny strach. Zaczęłam biec przez podwórko i co widzę? Że gwiazdy biegną za mną. Od gwiazd się nie ucieknie. Nie można ich ominąć”.

(Anna Plaskacz - Życie wśród gwiazd profesor Wilhelminy Iwanowskiej).

              

Kalendarium Wilhelminy Iwanowskiej –

1905 – urodzona 2 września w Wilnie

1923-1929 – studia matematyczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym USB

1927-1939 – praca w Obserwatorium Astronomicznym  USB pod kierunkiem prof. Władysława Dziewulskiego

1933 – doktorat z astronomii

1934-1935 – staż podoktorski w Obserwatorium Sztokholskim u prof. Bertila Lindblada

1937 – habilitacja z astrofizyki

1939-1945 – praca podczas okupacji i tajne komplety uniwersyteckie w Wilnie

VII 1945 – przyjazd do Torunia; współtworzenie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

X 1945 – nominacja na kierownika Katedry Astrofizyki UMK

1947-1949 – budowa Obserwatorium Astronomicznego UMK w Piwnicach

1949 – pierwsze obserwacje teleskopem Drapera w Obserwatorium w Piwnicach

1952-1979 – kierownictwo Zespołu Katedr Astronomii/dyrektor Instytutu Astronomii UMK

1973 – doktor honoris causa Uniwersytetów: Manitoba, Leicester i UMK

1973-1978 – wiceprezydent Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU)

1973, 1997 – Honorowy Obywatel Miast: Winnipeg (prowincja Manitoba) i Toruń

1976-1999 – emerytowany profesor UMK

1999 – zmarła 16 maja w Toruniu w wieku 94 lat; pochowana na cmentarzu św. Jerzego

2025 – Rok Wilhelminy Iwanowskiej ogłoszony w 120. rocznicę jej urodzin.

 

               Zmarła 16 maja 1999 roku w Toruniu. W 1995 roku została odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski, a w 1997 roku otrzymała honorowe obywatelstwo Torunia. Na cześć Wilhelminy Iwanowskiej nazwano jedną z ulic Torunia w dzielnicy Podgórz, a nawet planetoidę (198820) Iwanowska, którą odkryto w 2005 roku. W 2018 roku została patronką nowego programu stypendialnego Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA) oraz Szkoły Podstawowej w Pigży. Z okazji 120. rocznicy jej urodzin na budynku przy ul. Kraszewskiego, w którym mieszkała przez 40 lat, została odkryta tablica Jej poświęcona.

 

Uhonorowaniem jej życia i pracy mogą być słowa prof. Władysława Dziewulskiego, które dziś brzmią jak trafna charakterystyka jej niezwykłej drogi:

„Idealnym Profesorem Uniwersytetu jest ten, kto jest pierwszorzędnym badaczem naukowym, kto jednocześnie wykazuje zdolności pedagogiczne, wykładając jasno i przejrzyście, wreszcie kto potrafi zorganizować warsztat naukowy, do którego przyciągają uczeni i w którym tworzy szkołę. Rzadko komu przypada w udziale to szczęście. Osiągnęła to w pełni prof. dr W. Iwanowska, a w działalności swej kieruje się zawsze gorącą miłością nauki, której podporządkowała całe swe piękne życie.”

(Książnica Kopernikańska w Toruniu - Wystawa „Wilhelmina Iwanowska (1905-1999). Pierwsza dama polskiej astronomii”.)                                                                   

                                                                          Opracowanie: Teresa Karasiewicz ©

 

Źródło informacji: Anna Plaskacz – Życie wśród gwiazd Profesor Wilhelminy Iwanowskiej 1997r.

Roman Ingarden, Sławomir Kalembka – O fizyce i innych naukach ścisłych w Wilnie, Toruniu i gdzie indziej 2005.

Wilhelmina Iwanowska - Mój życiorys naukowy (Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 1981.

Henryk Miłoszewski OM PTTK w Toruniu.

Książnica Kopernikańska w Toruniu - Wystawa „Wilhelmina Iwanowska (1905-1999). Pierwsza dama polskiej astronomii”.

Następna wycieczka 10 grudnia 2025 roku

Spotykamy się o godz. 9.50 – CKK Jordanki, al. Solidarności.

Temat wycieczki Obserwatorium w Piwnicach.

Wycieczka autokarowa

Wycieczkę poprowadzą przodownicy turystyki pieszej PTTK

Teresa i Grzegorz Karasiewicz.

Przebieg trasy do wpisania w książeczkach OTP:

03.12.2025r. Toruń,  Dom Muz ul. Poznańska, ul. Wilhelminy Iwanowskiej, 63 Pułku Piechoty, Park Tysiąclecia, most drogowy, pl. Rapackiego, ul. Kraszewskiego, cmentarz św. Jerzego. („Goniły mnie gwiazdy” –60+ z PTTK) 6 km.

Relację przygotowała Teresa Karasiewicz – przewodnicząca

Komisji Turystyki Pieszej