CLXII- wycieczka piesza z cyklu „60 + z PTTK” 29 października 2025r. 

  

         Zegary słoneczne to temat 162. wycieczki krajoznawczo-pieszej z cyklu 60 + z PTTK, zorganizowanej przez Oddział Miejski PTTK w Toruniu. Trasa piesza wycieczki wiodła szlakiem zegarów słonecznych Torunia, istniejących i niezachowanych, wertykalnych i horyzontalnych.

              

                Zegary słoneczne - przed wieloma tysiącami lat konieczność praktycznego pomiaru czasu nasunęła ludziom pomysł wykorzystania do tego celu najbardziej naturalnego zegara, jakim było przemieszczanie się Słońca na sklepieniu nieba, od wschodu do zmierzchu. Taki zegar był prosty i praktyczny oraz nawiązywał do dziennej aktywności człowieka określanej stopniem oświetlenia. Bardziej zawansowane typy zegarów słonecznych przyjmowały najczęściej formę tarczy, różnej wielkości i o różnym nachyleniu do płaszczyzny horyzontu, na których przesuwający się cień wskazówki oświetlanej przez Słońce określał przebieg jego pozornej wędrówki po nieboskłonie – czyli upływ czasu. Zegar słoneczny musi być projektowany (obliczany) dla konkretnego położenia (szerokości geograficznej). Dzięki temu czasomierze słoneczne mogły być wykorzystywane również jako kalendarz.

              

                  Zegary słoneczne na trasie wycieczki – współczesne, zabytkowe, niezachowanie.

 

- współczesne – wertykalny (pionowy), ozdobny, z funkcją kalendarza, wykonany techniką sgraffito, znajduje się na południowej ścianie kamienicy przy ul. Łaziennej 2, wykonany przez Lecha Popielewskiego w 1973 roku; horyzontalny z 13 tarczami z indywidualnymi analemmami oraz gnomonami zorientowanymi horyzontalnie, znajduje się na skwerze w Dolinie Marzeń; zaprojektowany w 1973 roku przez artystów Henryka Siwickiego i Ewelinę Szczech-Siwicką, obliczeń dokonał Andrzej Strobel.

 

- zabytkowe – wertykalny, ozdobny z 1895 roku, znajduje się na szczycie kamienicy przy ul. św. Katarzyny, autor nieznany; wertykalny, ozdobny z 1899 roku, znajduje się na południowej ścianie willi przy ul. Konopnickiej 6, autor nieznany.

 

- niezachowane – horyzontalny o orientacji północnej z 1973 roku, autor nieznany, znajdował się na skwerze przed Bramą Klasztorną, usunięty w 2012 roku; wertykalny, jednofunkcyjny z 1740 roku, autor nieznany, znajdował się na Ratuszu Staromiejskim – środkowe okno szczytu południowej fasady, zlikwidowany najpóźniej w 1903 roku; wertykalny z XV/XVI w. lub późniejszy, autor nieznany, znajdował się na katedrze św. Janów – druga przypora nawy południowej od wschodu.

 

Źródło informacji:

 

Katarzyna Kluczwajd – Toruńskie zegary i zegarmistrzowie

Krzysztof Przegiętka, Marcin Przegiętka, Andrzej Strobel - Dawne i współczesne zegary słoneczne w Toruniu na tle rozwoju metod pomiaru czasu, Rocznik Muzeum Okręgowego w Toruniu tom XVIII/2009, 2011

Henryk Miłoszewski – OM PTTK Toruń;

Towarzystwo Miłośników Torunia 

 

Następna wycieczka 5 listopada 2025 roku.

Spotykamy się o godz. 10.00 – pl. Rapackiego przy pomniku J. Piłsudskiego.

Temat wycieczki Spotkanie z Knappem.

Długość przejścia wyniesie ok. 5 km.

Wycieczkę poprowadzi przodownik turystyki pieszej PTTK Teresa Karasiewicz

Relację przygotowała Teresa Karasiewicz – przewodnicząca Komisji Turystyki Pieszej