Po dwuletniej przerwie grupa (42 osób) członków OM PTTK im. M. Sydowa w Toruniu dzięki uporowi Prezesa Henryka Miłoszewskiego udała się w dniach 12-21.05.2025 r. na wycieczkę krajoznawczą by choć w części poznać piękno ziemi bułgarskiej.

Bułgaria jest jednym z najstarszych krajów w Europie, założonym w 681 r. przez chana Asparucha. Przez wieki była areną licznych wojen i przemian, co sprawiło, że ma niezwykle bogatą historię. Jej stolicą jest Sofia, miasto łączące starożytne ślady i oznaki nowoczesności. Na terytorium Bułgarii znajdują się imponujące góry Riła i Pirin, ale również rozległe równiny i żyzne doliny.

Przyciągająca różnorodność przyrodnicza Bułgarii obejmuje 3900 gatunków roślin i 210 gatunków ryb. Tamtejsze góry są idealne dla miłośników trekkingu, a lasy zajmują ponad 35% powierzchni kraju, co czyni je jednym z najbardziej zalesionych obszarów Europy. Nie można zapomnieć o nadmorskich kurortach, takich jak Złote Piaski i Słoneczny Brzeg, które przyciągają pięknymi plażami i bogatym zapleczem turystycznym.

Bułgaria ma bogatą historię, sięgającą czasów starożytnych. Początkowo potężne państwo miało stolicę w Plisce, ale przetrwało ono od 681 do 1018 r., kiedy to zostało podbite przez Bizancjum. W 1186 r. Bułgaria odzyskała niepodległość, tworząc Drugie Państwo Bułgarskie, które z kolei przetrwało do 1396 r., zanim ponownie znalazło się pod panowaniem osmańskim​.

W 1878 r., po wojnie rosyjsko-tureckiej, Bułgaria odzyskała niepodległość jako Księstwo Bułgarii. W 1908 r. stała się w pełni suwerennym Cesarstwem Bułgarii. Po II wojnie światowej, w 1946 r., w wyniku reżimu komunistycznego, ustanowiono Ludową Republikę Bułgarii. Dopiero masowe demonstracje w 1989 r. doprowadziły do upadku komunizmu, po czym nastąpiło utworzenie demokratycznej republiki parlamentarnej, z pierwszymi wolnymi wyborami w 1991 r​.

Ciekawostki o Bułgarii:
- Bułgaria jest jednym z najstarszych krajów europejskich, założonym w 681 roku n.e., i jest jedynym krajem w Europie, który nigdy nie zmienił swojej nazwy od momentu założenia.

- Bułgarska pieśń ludowa „Izlel e Delyu Haydutin” została wysłana w kosmos na pokładzie amerykańskiego statku kosmicznego.

- Prawie jedna trzecia Bułgarii jest pokryta lasami, a około 35 % powierzchni kraju jest wyznaczone jako obszary ochrony przyrody.

- Kraj ten jest znany z ponad 250 źródeł mineralnych i ponad 350 klasztorów.

- Bułgaria jest ojczyzną jogurtu, który Bułgarzy uważają za przyczynę ich długowieczności.

- Kraj ten jest drugim na świecie eksporterem olejku różanego, niezbędnego składnika większości perfum.

- Sofia, stolica Bułgarii, została założona 7000 lat temu, co czyni ją drugim najstarszym miastem w Europie.

- Złoty skarb odkryty w nekropolii w Warnie jest najstarszym na świecie, datowanym na 5000 r. p.n.e.

- Kraj ten jest znany z unikalnych gestów głową, gdzie kiwanie głową z boku na bok oznacza „tak”, a kiwanie głową z góry na dół oznacza „nie”.

Pierwszego dnia, 12 maja przejechaliśmy (od godz. 5:00) ok. 1070 km autobusem toruńskiej f-my Vostok Travel pokonując trzy granice (czeską, słowacką i węgierską) do węgierskiej miejscowości Kecskemèt. Po zakwaterowaniu w hotelu i zjedzeniu obiadokolacji udaliśmy się w podgrupach na wieczorno-nocne zwiedzanie centrum miasta. Obejrzeliśmy główny plac miejski (Kossuth Tér) na którym znajduje się Ratusz Miejski, Kościół Franciszkański, Kościół Kalwiński i Kościół Wielki (katolicki). Ponadto: Teatr Józsefa Katona, Synagogę (1861-64 ob. muzeum), Zdobny Pałac (Cifra Palota), kompleks nowego kolegium kalwińskiego (Újkollégium z 1912 r.) itd.

Kecskemét (niem. Ketschkement) – miasto w centralnej części Węgier, położone na Wielkiej Nizinie Węgierskiej między Budapesztem a Segedynem. Stolica komitatu Bács-Kiskun. Jego nazwa pochodzi od słowa kecske oznaczającego „kozę” i met oznaczającego „dzielnicę”.

Miasto liczy 113,3 tys. mieszkańców (2011 r.) i jest pod tym względem 8. miastem Węgier. Pomimo suchego klimatu kontynentalnego, miasto jest stolicą regionu rolniczego, znanego z sadownictwa oraz produkcji owocowej wódki pálinka. Miasto szczyci się architekturą, muzeami i gajami morelowymi, z których pochodzi regionalna morela - barackpálinka.

Drugiego dnia, 13 maja od godz. 8:00 kontynuowaliśmy przejazd przez Węgry, Serbię i Bułgarię by dotrzeć na obrzeża Sofii do miejscowości Bożuriszte (ok. 700 km) .

Po zakwaterowaniu w hotelu Spetema i zjedzeniu obiadokolacji w barze przy hotelu, był czas na spacer, degustację bułgarskiego piwa „Burgasko” i spotkania towarzyskie.

Trzeciego dnia, 14 maja po śniadaniu kontynuowaliśmy wycieczkę zwiedzając stolicę Bułgarii – Sofię na trasie: Sobór Aleksandra Newskiego – Grób Nieznanego Żołnierza – Sobór św. Sofii (Mądrości Bożej) – Cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy – Teatr Narodowy – Pałac Prezydenci – Rotunda św. Jerzego – Łaźnie Mineralne (muzeum) – Cerkiew św. Petki Samardżijskiej – Ruiny rzymskiego miasta Serdica – Bulwar Witosza – Narodowy Pałac Kultury – Cerkiew Świętej Niedzieli – Rotunda św. Jerzego, obejrzeliśmy zmianę warty przy Pałacu Prezydenta – Meczet Bania Baszi Dżamija – Hala Targowa i Synagogę.
Sofia to stolica i największe miasto Bułgarii, położone w zachodniej części kraju w kotlinie u stóp masywu górskiego Witosza, liczące ok. 1,2 mln mieszkańców. Miasto leży na licznych źródłach termalnych, wykorzystywanych już w czasach rzymskich; do dziś funkcjonują publiczne ujęcia wody mineralnej. Stolica ma bardzo bogatą historię sięgającą III tysiąclecia p.n.e. Mniej więcej na przełomie VIII i VII w. p.n.e. wokół znajdujących się na jej terenie gorących źródeł osiedla się trackie plemię Serdów. Swoją siedzibę nazywają Serdika. Kolejne stulecia to najpierw podbicie tych terenów przez Macedończyków a następnie Rzymian. Po upadku cesarstwa rzymskiego miasto należało do Imperium Bułgarskiego, momentami było zależne od Cesarstwa Bizantyjskiego. W XIV w. miasto zostało podbite przez Turków i zostało w ich rękach na ponad 400 lat. Panowanie Imperium Osmańskiego zakończyło się, gdy wojska rosyjskie wkroczyły do miasta 4.01.1878 r. podczas wojny rosyjsko-tureckiej. W 1879 r. Sofia została stolicą odrodzonego Księstwa Bułgarii.
- Wieczorem wracamy na bazę w Bożuriszte i zjadamy obiadokolację w barze.

Czwartego dnia, 15 maja po śniadaniu opuszczamy Bożuriszte i udajemy się do Wielkiego Tyrnowa które zwiedzamy podczas spaceru na trasie: ul. Iosifa Gurko (główna arteria starego miasta) – pkt. widokowy na: rzekę Jantra, pomnik dynastii Asenowiczów, wzgórza  i twierdzę – ul. Samovodska Charshiya (sklepiki rzemieślnicze) – przejazd w pobliże średniowiecznej Twierdzy Carawec, obejrzenie ruin z zewnątrz.

Wielkie Tyrnowo (bułg. Weliko Tyrnowo) – miasto położone w północno-centralnej Bułgarii, u północnych podnóży Starej Płaniny, ok. 240 km na północny wschód od Sofii. Jest jednym z najstarszych miast w Bułgarii, historycznie trzecią stolicą państwa, symbolem bułgarskiej niepodległości i państwowości zwane też miastem carów. Według Ewidencji Ludności z 2016 r. miasto liczyło 71 168 mieszkańców. To jedno z najpiękniejszych i najciekawszych miast Bułgarii, położone malowniczo nad rzeką Jantra (która tworzy podkowę wokół miejscowości) na kilku wzgórzach Starej Płaniny (najważniejsze to Sweta Gora, Carewec i Trapezica). Lokalizacja miasta wymusiła szczególną, wyjątkowo ciasną zabudowę, sprawiając wrażenie, iż domy stoją jeden na drugim. Miasto słynie z bogatej historii, unikalnej architektury i licznych zabytków, będąc dawną stolicą Drugiego Cesarstwa Bułgarskiego.

- Kolejną miejscowością na trasie wycieczki była wieś Arbanasi, której architektura jest świetnym przykładem unikalnego, bałkańskiego stylu obronno‑mieszczańskiego. Najpierw grupowo, później indywidualnie zwiedziliśmy tą wieś by na zakończenie zjeść regionalny posiłek.

Arbanasi – wieś w Bułgarii, w obwodzie Wielkie Tyrnowo. W 2024 r. liczyła 367 mieszkańców. Nazwa wsi pochodzi od słowa Arbanas oznaczającego „ Albański ” w języku bułgarskim z okresu średniowiecza. Miejscowość wraz z jej zabudowaniami znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Niegdyś słynęło z handlu, bardzo rozwiniętego rzemiosła, głównie skórzanego, co przyniosło miastu a zwłaszcza wśród kupców duże bogactwo, które należało strzec i chronić (ich domy budowane były jak małe twierdze z grubymi murami, licznymi pomieszczeniami, sekretnymi schowkami i masywnymi umocnionymi drzwiami).
W mieście zachowało się aż 144 charakterystycznych, nigdzie indziej nie spotykanych budynków mieszkalnych -małych twierdz, 5 cerkwi -niskich i bez kopuł - zgodnie z rozporządzeniem władz osmańskich oraz 2 klasztory.

- Ostatnim przystaniem dzisiejszego dnia był rezerwat „Kamienny Las” który obejrzeliśmy.

Rezerwat Pobite Kamienie, znany jako Kamienny Las, to unikalna formacja skalna w Bułgarii. Znajduje się około 18 km na zachód od Warny, na południowych krańcach Wyżyny Dobrudży. Kamienny Las to zgrupowanie gładkich i foremnych kamiennych kolumn z charakterystycznymi poprzecznymi pęknięciami (część jest wewnątrz pusta). Kolumny tworzą siedem grup większych i kilka mniejszych, rozlokowanych na obszarze około 7 km2. Grubość wapiennych kolumn waha się pomiędzy 0,6 a 2,5 m, a wysokość dochodzi do 5-12 m. Obiekty są słabo osadzone w piasku, co sprawiło, że wiele z nich upadło samodzielnie lub zostało przewróconych przez miejscową ludność. Rezerwat to jedyna naturalna pustynia w Europie (obok Tabernas) o unikalnym ekosystemie pustynnym z ponad 200 gatunkami roślin, 7 ssakami i 20 ptakami. Najlepiej zwiedzać go o wschodzie/zachodzie słońca.
- Wieczorem po przejechaniu ok. 500 km. dojechaliśmy do hotelu w Warnie. Po rozlokowaniu i zjedzeniu obiadokolacji poszliśmy jeszcze w podgrupach na nocny spacer po Warnie i nad Morze Czarne.

Piątego dnia, 16 maja po śniadaniu wyjechaliśmy na „objazdówkę” w okolice Warny, nad Morze Czarne. Pierwszym obiektem na naszej trasie był malowniczy cypel – półwysep Kaliakra. Przylądek Kaliakra: to skalisty półwysep o długości ok. 2 km, który zanurza się malowniczo w wodach Morza Czarnego. Cypel tworzą monumentalne, strome klify wysokie na 70 m, uroku dodaje mu rdzawo-czerwona barwa skał. Legenda głosi, że kolor pochodzi z krwi obrońców fortecy, którą zbudowali w IV w. p.n.e. Trakowie dla obrony istniejącego tu miasta Tirizis.

Na cyplu Kaliakra znajduje się zespół ruin dawnej twierdzy, niewielkie muzeum w jaskini, latarnia morska, pomniki nawiązujące do legend i historii (m.in. dziewcząt z Kaliakry i bitwy morskiej pod Kaliakrą) oraz symboliczna brama przy wjeździe na półwysep. Na samym końcu przylądka stoi niewielka kapliczka Świętego Mikołaja.

- Po przeszło godzinnym spacerze, zwiedzaniu i licznych sesjach fotograficznych pojechaliśmy przez Złote Piaski do następnej atrakcji jaką są ruiny skalnego klasztoru Aładża.

Klasztor Aładża: znajduje się na terenie Parku Narodowego Złotych Piasków ok. 4 km od słynnego kurortu Złote Piaski w 40 m skale. Jest jednym z najbardziej znanych emigranckich klasztorów skalnych w Bułgarii. Ten średniowieczny klasztor powstał najprawdopodobniej w IV w. (To co aktualnie mogliśmy oglądać pochodzi już z XII w.). Mnisi zamieszkiwali ten teren od XII do XVII w. Zwiedzić można było poszczególne sale monasteru, katakumby oraz muzeum. Słowo „aładża” wywodzi się z języka persko-tureckiego i oznacza „pstry”, „kolorowy”.

- Ostatnim miejscem do którego pojechaliśmy był powrót do Warny i obejrzenie Soboru Zaśnięcia MB i Mauzoleum króla Władysława Warneńczyka.

Warna – miasto stolica obwodu i gminy, port nad Morzem Czarnym. Jest trzecim pod względem liczby ludności miastem Bułgarii (po Sofii i Płowdiwie). Według danych Ewidencji Ludności w 2023 r. miejscowość liczyła 349 298 mieszkańców. Miasto jest też uzdrowiskiem z termalnymi źródłami w pobliskim Świętym Konstantynie i Helenie. Warna powstała w VI w. p.n.e. jako grecka kolonia Odessos, później znalazła się pod panowaniem Rzymian, Bizancjum i Imperium Osmańskiego. W 1444 r. w bitwie pod Warną Turcy pokonali wojska chrześcijańskie, w tym króla polskiego Władysława Warneńczyka, co nadało miastu historyczne znaczenie. Po wyzwoleniu spod osmańskiego jarzma w XIX w. rozwinęła się jako nowoczesne miasto. Do najważniejszych zabytków (które obejrzeliśmy) należy Sobór Zaśnięcia Matki Bożej – imponująca katedra prawosławna z II połowy XIX w., bogato zdobiona oraz Mauzoleum Władysława Warneńczyka – symbolicznego pomnika w trackim kurhanie upamiętniający bitwę z 1444 r.

- Z Warny przejechaliśmy autobusem przez góry Starej Płaniny do Nesebyru (100 km), do hotelu Melsa Koop w którym po rozlokowaniu zjedliśmy obiadokolację.

Szóstego dnia, 17 maja, to dzień bez autobusu. Po śniadaniu w hotelu wyruszyliśmy całą grupą na zwiedzanie starego miasta Nesebyru położonego na wyspie, obecnie połączonej z lądem groblą.

Nesebyr – to starożytne, nadmorskie miasto i kurort nad Morzem Czarnym w południowo ‑wschodniej Bułgarii, w obwodzie Burgas. Miasto zamieszkane jest przez ponad 11 tysięcy osób, a od 1983 r. starożytna część w całości została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Nesebyr podzielony jest na dwie części – nowy i Stary Nesebyr. Starożytna część położona jest na niewielkim półwyspie, połączonym z lądem szerokim mostem samochodowym i pieszym, który oddziela stare miasto od nowego. Choć półwysep jest niewielki, bo zajmuje 850 m długości i 300 m szerokości, tak naprawdę można godzinami spacerować po kolorowych labiryntach średniowiecznych uliczek. W czasach starożytnych półwysep był prawie 2 razy większy, ale niszczycielskie trzęsienie ziemi nie tylko zniszczyło starożytne budowle, ale także zatopiło je pod wodą. Część starożytna Nesebyru zdominowana jest przez cerkwie („miasto 40 cerkwi”).

- Po przemaszerowaniu z hotelu, nadmorskim  pasażem i groblą dotarliśmy do starego miasta, oglądając po drodze Muzeum Archeologiczne, cerkiew Chrystusa Pantokratora, cerkiew św. Zofii, cerkiew św. Paraskiewy i cerkiew św. Archaniołów Michała i Gabriela. 

W winiarni Mesembrija uczestniczyliśmy w degustacji win Messembia i prezentacji kosmetyków których komponentem były kwiaty róży, po zakupach już indywidualnie w cd. zwiedzaliśmy miasto.

Obejrzeliśmy zabudowania Muzeum Etnograficznego, cerkiew św. Teodora, ruiny kamiennego młyna, cerkiew MB Miłosiernej (Eleusa), Molo, sobór Zaśnięcia MB, cerkiew św. Jana Aliturgetos, cerkiew św. Szczepana, Teatr Antyczny, mury miejskie i port. Podczas odpoczynku skosztowaliśmy chernokop (młode ryby – dorady). Zmęczeni wieczorem wróciliśmy do hotelu  by po odpoczynku iść na obiadokolację, a po niej był jeszcze nocny spacer po oświetlonym starym Nesebyrze.

Siódmego dnia, 18 maja a była to niedziela, wyruszyliśmy po śniadaniu (spełnić swój obywatelski obowiązek) do lokalu obwodowej komisji wyborczego nr 40 na głosowanie, na Prezydenta I tura.
Siedzibą komisji wyborczej i miejscem wyborów był Konsulat Honorowy Rzeczpospolitej Polskiej w Nesebyrze. Po głosowaniu pojechaliśmy autobusem wzdłuż bułgarskiego wybrzeża na parking w ok. nietypowego kamiennego sanktuarium – megalitycznego Beglik Tash.

Beglik Tash (megalityczne sanktuarium): przemarsz (trasa 2 x 1,3 km) i obejrzenie osady megalitycznej Traków (z ok. XIV w. p.n.e. - do ok. IV w. n.e.). W Beglik Tash najważniejsze były 3 kulty: solarny, chtoniczny oraz płodności. Kompleks złożony jest z 16 grup głazów (dwa okręgi – śr. 56 m) na obszarze 12 ha. W sanktuarium wyróżniono ok. 14 „punktów” – każdy z nazwą i funkcją np.: wejście, tron, ołtarz, łoże małżeńskie, zegar słoneczny, święta jaskinia, labirynt, Apostol Tash, dom wyroczni, ciosany kamień, święta ziemia, święte kamienie itd.

- Po powrocie do autobusu, kontynuowaliśmy wycieczkę zatrzymując się w Primorsku.

Primorsko to urokliwe miasteczko nad Morzem Czarnym w Bułgarii, w obwodzie Burgas, znane z plaż i spokojnej atmosfery. Część miasteczka jest wysunięta w morze i tworzy cypel, z którego rozpościerają się cudowne widoki na morze. Wokół cyplu utworzono długi na około 1,5 km, oświetlony nocą, deptak, który zachęca do spacerów. Założone w 1879 r. jako mała osada rybacka, szybko stało się popularnym kurortem turystycznym. Obszar Primorsko był zamieszkany już w czasach trackich i prehistorycznych, z dowodami na osady handlowe w epoce hellenistycznej i rzymskiej. W średniowieczu służył jako port, a współcześnie rozwinął się dzięki turystyce od lat 50. XX w. Znajduje się tu jedna z najdłuższych plaż na bułgarskim wybrzeżu.

- Mieliśmy tu czas wolny, przespacerowaliśmy się po miasteczku i na plażę nad Morzem Czarnym, były zakupy i można było „wrzucić coś na ząb”. W drodze powrotnej zatrzymaliśmy się przy rezerwacie Ropotamo, ale z przejażdżki łodziami po rzece nic nie wyszło (zabrakło łodzi).

Burgas to czwarte co do wielkości miasto Bułgarii (liczy ok. 200 tys. mieszkańców), ważny port nad Morzem Czarnym i popularny kurort otoczony trzema słonymi jeziorami, o historii sięgającej czasów trackich i rzymskich. W średniowieczu istniała tu warownia Pirgos, kontrolująca wybrzeże i szlaki handlowe nad Zatoką Burgaską. Obecnie jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, turystycznym i portem rybackim. Stanowi znane uzdrowisko (źródła termalne).

- Całą grupą przespacerowaliśmy się reprezentacyjnym deptakiem Aleko Bogoridi oglądając: Muzeum Archeologiczne, plac z UM Burgas i fontanną, piękne kamienice, „Punkt Zerowy Miasta”, kościół-chram p.w. Cyryla i Metodego, kościół ormiański Świętego Krzyża, spacer Parkiem Nadmorskim (punkt widokowy, fontanna, alejki i liczne pomniki w tym Adama Mickiewicza).  
- Po powrocie do Nesebyru mieliśmy czas na relaks przed obiadokolacją. 

Ósmego dnia, 19 maja kontynuowaliśmy wycieczkę po Bułgarii jadąc w kierunku Płowdiw, po drodze zwiedzaliśmy następujące miejscowości i atrakcje.

Twierdza Asena znana też jako Twierdza Arsena, to średniowieczna forteca w Górach Rodopskich w Bułgarii, położona 2-3 km na południe od Asenovgradu, na skalistym grzbiecie nad rzeką Asenica. Twierdza Asena znajduje się 279 m (915 stóp) nad poziomem morza. Została znacząco rozbudowana w 1231 r. za panowania cara Iwana Asena II jako umocnienie graniczne przed najazdami krzyżowców z Cesarstwa Łacińskiego. Składa się z zewnętrznych murów obronnych (grubość 2,9 m, wysokość pierwotnie 9-12 m, zachowane do 3 m), cytadeli wewnętrznej, feudalnego zamku z 30 pomieszczeniami, 3 cysternami wodnymi i wieżą obronną. Odkopano też dziedziniec kościelny ze schodami kamiennymi, łączącymi elementy. Najlepiej zachowana jest XIII w. cerkiew Matki Boskiej Petrickiej (dwupiętrowa, z freskami z XIV w.).

- Po zwiedzeniu ruin udaliśmy się do pobliskiego Baczkowa, by zwiedzić zespół klasztorny.

Monastyr Baczkowski, prawosławny męski kompleks klasztorny – w skład całego zespołu wchodzą m in. trzy cerkwie (główna cerkiew św. Bogurodzicy, cerkiew św Mikołaja oraz dwupiętrowa cerkiew św. Archaniołów), dwa rozległe dziedzińce otoczone budynkami klasztornymi oraz stanowiącej najstarszą część kompleksu - XI w. krypta, w której przechowywane są relikwie zakonników. W głównej cerkwi monastyru znajduje się słynąca cudami i łaskami ikona św. Bogurodzicy Eleusy.

- Po zwiedzaniu i zakupach na miejscowych straganach udaliśmy się do miasta Płowdiw. Drugie po Sofii pod względem liczby mieszkańców miasto Bułgarii i jedno z najstarszych w kraju.

Płowdiw położony jest wśród siedmiu wzgórz zwanych z turecka tepe, nad rzeką Maricą, na skraju Rodopów i Niziny Górno trackiej. Drugie co do wielkości miasto Bułgarii. Sto lat temu jedno ze wzgórz – Markowo Tepe zostało zniwelowane przy rozbudowie miasta. Stare Miasto położone jest na trzech wzgórzach: Nebet Tepe, Dzhambaz Tepe oraz Taksim Tepe i charakteryzuje się wąskimi brukowanymi uliczkami i budynkami o różnych stylach architektonicznych. Można tam bowiem zobaczyć elementy sztuki starożytnej, średniowiecza, ale przede wszystkim Bułgarskiego Odrodzenia.
- Zwiedzanie Starego miasta odbyło się na trasie: Cerkiew św. Petki, ruiny Wlk. Bazyliki, ruiny antycznego domu, deptakiem Kniazia Aleksandra I, Plac Stambolowa, Teatr Dramatyczny, Stadion Antyczny, Sobór Wnieb. NMP, Cerkiew św. Dymitra, Domy; Klianti, Lamortin itd., Cerkiew Paraksewy (ul. Hemus), Antyczny Teatr, Muzeum Historyczne, Galeria Georgiewa, Minaret i Meczet Dżamaja – powrót deptakiem do autobusu. Przejazd do hotelu na obrzeżu miasta. 
 

Dziewiątego i dziesiątego dnia, 20 i 21 maja nastąpił powrót autobusem do Torunia (bez zwiedzania). Dziewiątego dnia  pokonujemy z postojami 550 km jadąc przez Bułgarię i Serbię. Zatrzymaliśmy się na obiadokolację i nocleg w Belgradzie (pogoda była deszczowa). Ostatniego dnia przejechaliśmy ok. 1300 km jadąc przez Serbię, Węgry, Słowację i Czechy. Zajęło to nam cały dzień, wieczorem ok. godz. 20:00 wjechaliśmy do Polski. W nocy o godz. 2:00 szczęśliwie dotarliśmy do Torunia.
Z tego miejsca należą się gorące podziękowania dla Panów, z firmy VOSTOK TRAVEL POLAND za uprzejmość w stosunku dla nas uczestników tego wyjazdu i za bezpieczną jazdę (a było tych kilometrów ponad 4,8 tysiąca).
Do zobaczenia na następnej wyprawie – jak Prezes nabierze chęci do organizacji kolejnego wyjazdu (czego sobie życzymy).

Informację opracował: Tadeusz Perlik.